Tsjaikovski’s Notenkraker

De notenkraker is een van de meest geliefde balletuitvoeringen. Over de hele wereld wordt het stuk uitgevoerd in de decembermaand. Wat maakt het verhaal over de jonge Clara en haar houten notenkraker zo bijzonder?

het verhaal

Tsjaikovski componeerde De notenkraker in 1892, naar een bewerking van het verhaal van ETA Hoffmann De notenkraker en de muizenkoning uit 1816. In het verhaal geeft Clara’s excentrieke peetvader Drosselmeyer haar met kerst een houten notenkraker cadeau in de vorm van een soldaat. Clara wordt verliefd op de notenkraker, die tot leven komt en wiens leven ze zal redden.  

ballet voor kinderen

Tsjaikovski schreef het ballet in opdracht van Ivan Vsevolozhsky, de directeur van de keizerlijke theaters waaronder het Mariinski. Vsevolozhsky wilde producties op het podium zien waarin muziek, choreografie en grootste decors succesvol samen kwamen. De notenkraker was zijn tijd ver vooruit. Muzikaal gezien was het ballet innovatief. Tsjaikovski gebruikte nieuwe instrumenten, zoals de celesta voor de ‘Dans van de suikerfee’, en nieuwe technieken, zoals een trillende klank genaamd ‘flatterzunge’ in de fluiten. Bijzonder was ook dat het ballet bedoeld was voor kinderen en kinderen ook een grote rol speelden in de uitvoering. Dat was eind negentiende eeuw niet gebruikelijk. Dit komt ook muzikaal terug in het veelvuldig gebruik van speelgoedinstrumenten, zoals speelgoedtrompetjes, trommeltje en koekkoes.

geliefd door het publiek

Experts zien De notenkraker als een van de mindere balletten van Tsjaikovski. De eerste uitvoering werd door recensenten niet goed beoordeeld. De scenes met de dansende kinderen werden als chaotisch omschreven en in de scene met de militaire aanval van de muizen werd slecht gedanst. Toch zal het ballet aanslaan bij het publiek, vooral onder families met kinderen. Het ballet is veel korter van lengte dan de eerdere balletten van Tsjaikovski zoals Het zwanenmeer. De scenes zijn ook relatief kort, omdat ze ook door kinderen gedanst moeten worden. Het plot is eenvoudig – en daarmee begrijpelijk voor kinderen. En dit terwijl het muzikaal niet onderdoet voor andere composities. De fantasierijke wereld die Tsjaikovski creëerde spreekt nog tot vandaag de dag aan.  

luister en kijk

Bekijk het volledige ballet vanuit het Mariinski Theater onder leiding van Valery Gergiev, opgenomen in 2012. 

 
 
Luister naar de symfonische uitvoering door het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder leiding van Yannick Nézet-Séguin, opgenomen door Radio 4 in 2011 in de Doelen. 

 

cookies

We gebruiken cookies om uw bezoek aan deze website zo plezierig mogelijk te maken. We onthouden bijvoorbeeld uw persoonlijke instellingen. Ook gebruiken we Google Analytics om inzage te krijgen in de gebruiksvriendelijkheid van de website en deze vervolgens te kunnen verbeteren. meer informatie…

cookie instellingen