Jerez le Cam: ‘Ik ben een kind van migranten: dat hoor je terug in mijn muziek.’

Do 23 november 2017

Pianist, componist en bandleider Gerardo Jerez le Cam (15 december in de Doelen) fuseert zijn rijke achtergrond van klassieke muziek, Argentijnse folklore en Oost-Europese klanken tot een uniek amalgaam dat door de pers ‘tango balkánico’ genoemd wordt. Dat het een stuk genuanceerder ligt, vertelt de Argentijn ons in dit interview graag. ‘Ik vergelijk mijn werk met dat van Bartok; hij reisde ook langs allerlei steden om folklore op te nemen.’

Kwam je ook zo aanraking met de muziek uit Oost-Europa?
GJlC: ‘Ik ben altijd geïntrigeerd geweest door de geschiedenis van de Europese muziek en met name de zigeunermuziek. Toen ik in Frankrijk aankwam ontmoette ik al snel Iacob (Maciuca, violist in zijn ensembles) en mijn cimbalom-speler, maar ook een aantal Witrussen en Oekraïners. Pas toen ging ik die kant op reizen. Waar de Donau eindigt, in de Dobrogea-regio bij de Zwarte Zee in Roemenië en Bulgarije, zijn steden waar wel zestien nationaliteiten bij elkaar wonen, waaronder Turken en Grieken. Al die invloeden merk je in de ritmes en melodieën.’

Hoe kwam je op het idee om die muziek te vermengen met klassiek en tango?
‘Ik begon die Oost-Europese muziek gewoon onophoudelijk te spelen. Bijna gelijktijdig ging ik componeren. Zo vermengde ik op een natuurlijke manier al mijn bagage van de Argentijnse muziek met verschillende soorten folklore, maar ook met mijn klassieke vorming. Want nu heeft mijn werk de stempel ‘tango balkánico’ gekregen, maar het is veel complexer dan dat; er zit bijvoorbeeld ook invloed van het Franse impressionisme in.’

Hoe ging dat muzikaal gezien in z’n werk, het mixen van al die elementen?
‘De tango heeft hele gemarkeerde accenten, waarvan het gewicht heel erg naar beneden gaat. En hij is heel krachtig in verhouding tot die vlucht die de Balkan-muziek neemt: die is feestelijk, heel erg in het moment, zonder dat zij zich teveel wortelt in het verleden. In mijn composities probeer ik die verschillende manieren van het gebruik van contrapunt en die verschillende accenten af te wisselen.’

Wat is het raakvlak, het gemeenschappelijke element van tango en muziek uit de Balkan? In een recensie las ik dat het de melancholie zou zijn?
‘Nee, dat vind ik juist niet. In de muziek uit Oost-Europa is het klagen altijd gelieerd aan het feestelijke, het heeft altijd ironie. In de tango is het klagen dramatisch: het gaat over verlies, over heimwee. Wij Argentijnen houden van lijden, het lijkt wel alsof het ons genoegen geeft.’

Wat is het idee achter de cd Reflejos Migrantes (vrij vertaald ‘migratie-weerspiegelingen’), waarvan je ook repertoire in de Doelen zult spelen?
‘Elk nummer komt voort uit concrete situaties. Ze gaan over mijn jeugd, over liefde, nostalgie, migratie. Elke compositie is een verhaal, een mini-film die zich ontvouwt. Mijn vader was Frans, mijn moeder Andalusisch: ik heb twee migranten-ouders dus op een bepaalde manier zit dat ook in mij. We kunnen dat niet voorkomen, het komt vanzelf terug in de muziek.’

Is de titel ook een vraag om bewustzijn over de huidige migratieproblematiek in de wereld?
‘Ik ben permanent bezorgd over die migratiestromen, maar ook over de Indianen-genocide, over slavernij en het afnemen van land en eigendommen. Soms doen overheden er heel kort iets aan, maar even later wordt alles weer teruggedraaid omwille van geld en macht. Het nummer El Alambre [‘Het IJzerdraadje’, ED.] gaat over de onophoudelijke situatie van crisis in Argentinië. Wij zeggen bij elk probleem: ‘oh dat repareren we met een ijzerdraadje’. Een mooie metafoor voor halfslachtige oplossingen. In het nummer gebruiken we ook veel ‘ijzerdraden’: de snaren van de viool, de cimbalom en de piano. Let wel, het zijn geen protestsongs. Ze zijn enkel bedoeld om het bewustzijn te vergroten.’

Was die component er ook in je project met de Wichí-indianen?
‘Ja, ik heb een symfonisch werk gemaakt over en met de Wichí. Dat zijn ongeveer een half miljoen mensen, oorspronkelijk nomaden, die in Noord-Argentinië en Bolivia wonen. Er is nog maar tien procent van hen over, ze hebben alleen kunnen overleven in afgelegen plekken. In Argentinië is er weinig kennis over onze inheemse bevolking, kinderen leren er op school niks over. Dat is schandalig. Voor dit project ben ik de jungle ingegaan met een aantal muzikanten en onze instrumenten in een oud busje, en zijn we in de Wichí-gemeenschappen samen muziek gaan maken. Uiteindelijk hebben we die muziek samen met hen in het cultureel centrum Kirchner, een chique concertzaal in Buenos Aires, uitgevoerd, om de kennis over deze cultuur te vergroten.’

Jerez le Cam Quartet
met tangosalon en dansworkshop

Vrijdag 15 december, 20.15 uur

Nieuws

Winkelmandje

U heeft geen concerten in uw winkelmandje.

Er is iets misgegaan met het laden van dit evenement. Probeer het later nogmaals.