DONDERDAG 19 FEBRUARI 2009
STEPHEN WESTRA OVER...
Lees op de Red Sofa site de wekelijks nieuwe artikeltjes van Stephen Westra over nieuwe muziek.
Iemand met minimale behoefte
‘That which is created with a minimum of means.’ Aldus La Monte Young, de opa van de minimal music en in 1961 de uitvinder ervan. Met een minimum aan taal slaat hij de spijker op de kop. Het gaat om beperking en niets anders dan beperking in de muziek van ruwweg Philip Glass, Steve Reich, Terry Riley en John Adams in zijn jonge jaren. Een klein beetje muzikaal materiaal maximum uitgewerkt. Eén ritme, één akkoord, één dynamiek, één instrumentatie en zien hoe lang we het ermee uit zullen zingen.
Hoe opmerkelijk vaak ook hun resultaten, ik heb toch een beetje met die succesvolle jongens te doen. En wel hierom: omdat componeren toch al zo iets minimaals is! Het is beperkt wat de klok slaat. Componeren is een bezigheid voor mensen met een minimum behoefte aan fysieke sensaties. Sterker, de componist moet iemand zijn die karigheid, begrenzing, eenzaamheid, stilte, droogte, armoede, en ja: eindeloze herhaling kennelijk hoog in het vaandel heeft. Sensuele types zijn het niet, lijkt me. Er valt niet veel beet te pakken, vast te houden, aan te kijken, toe te lachen, te sjouwen, duwen, er valt zelfs weinig te luisteren in dit beroep want stilte is wat men zich boven alles wenst: de componist zit. In zijn piere eentje. Dat is het voor hem. En blijft zitten. Anders had hij reisleider, piloot, taxichauffeur, leraar, voetballer, kruidenier, advocaat of huisarts moeten worden – of eigenlijk alles wel behalve componist.
Hoe opmerkelijk vaak ook hun resultaten, ik heb toch een beetje met die succesvolle jongens te doen. En wel hierom: omdat componeren toch al zo iets minimaals is! Het is beperkt wat de klok slaat. Componeren is een bezigheid voor mensen met een minimum behoefte aan fysieke sensaties. Sterker, de componist moet iemand zijn die karigheid, begrenzing, eenzaamheid, stilte, droogte, armoede, en ja: eindeloze herhaling kennelijk hoog in het vaandel heeft. Sensuele types zijn het niet, lijkt me. Er valt niet veel beet te pakken, vast te houden, aan te kijken, toe te lachen, te sjouwen, duwen, er valt zelfs weinig te luisteren in dit beroep want stilte is wat men zich boven alles wenst: de componist zit. In zijn piere eentje. Dat is het voor hem. En blijft zitten. Anders had hij reisleider, piloot, taxichauffeur, leraar, voetballer, kruidenier, advocaat of huisarts moeten worden – of eigenlijk alles wel behalve componist.
Ik had lange tijd een heel andere voorstelling van zaken. Zo zag ik John Adams voor me in zijn mooie grote huis in Berkeley, Californië. Al die weelde van de roem toebedeeld aan misschien wel de bekendste hedendaagse componist: onbewust denk je dan dat het een bestaan vol sensatie en glamour moet wezen wat die man leidt. Componeren, wat romantisch toch en tot de verbeelding sprekend. Een genot dat zijn gelijke niet kent. Maar de essentie zal zijn, dat hij dat grote huis meestentijds onbetreden laat, en zich stram heeft vastgeketend aan een grote tafel achter een groot vel papier met een klein potloodje met als opwindendste fysieke sensatie het slijpen van dat iebelige stukje cederhout, zo eens per uur als het meezit.
(Wordt vervolgd)
Stephen Westra