Zander brengt jeugdorkesten naar hoog niveau
De Amerikaanse dirigent, docent en componist Benjamin Zander werd geboren in Engeland en groeide op om cellist en componist te worden. Hij werd min of meer ontdekt en opgeleid door Benjamin Britten, maar het lot besliste uiteindelijk voor hem. Door een blessure aan zijn hand moest hij de ambitie opgeven om een groot cellist te worden en hij ging lesgeven aan het New England Conservatory. Daar kreeg hij vijfenveertig jaar geleden het jeugdorkest onder zijn hoede en daar vond Zander zijn bestemming. Hij verrichtte wonderen met de jongeren en met het orkest en werd het boegbeeld van de klassieke muziek en de muziekeducatie in Engeland. Begin 2012 stopte de relatie en vertrok Zander naar Boston. Daar stampte hij in het najaar van 2012 het Boston Philharmonic Youth Orchestra uit de grond en in een paar maanden tijd bracht hij ook daar de jeugd van twaalf tot twintig jaar naar een ongekend niveau en vooral naar een ongecompliceerd enthousiasme.

Alsof het geen moeite kost spelen de jonge musici in Nederland vol overgave uitdagende orkestpartituren als Mahlers Tweede symfonie en Ein Heldenleben van Richard Strauss. ‘Het verbaast mij niet dat het orkest zo snel op niveau is’, zegt Zander zonder een spoortje arrogantie. ‘Ik wist wat ik wilde, ik heb al mijn kennis en ervaring uit Engeland toegepast en we maken nu eenmaal niet alleen muziek. Ik praat ook heel veel over leiderschap met de musici. Persoonlijke ontwikkeling en muziek zijn niet gescheiden. Muziek is de meest krachtige vorm van communicatie. Er is geen intellect voor nodig, het spreekt direct de menselijke emoties aan. Daarom is muziek in staat mensen samen te brengen. Ik kan mij geen leven voorstellen zonder klassieke muziek. Het is overal in ons leven. Klassieke muziek is in staat om de menselijke geest tot het hoogste niveau te verheffen, net als de grote wereldliteratuur en beroemde kunstwerken. Muziek doet dit alleen op een meer instinctief emotioneel niveau. Klassieke muziek is daarom de meest krachtige vorm van communicatie en een geweldig gereedschap voor persoonlijke ontwikkeling.’

Benjamin Zander tijdens TED-Talk
Persoonlijke ontwikkeling. Het is de andere passie van Zander. Op www.ted.com staat onder de titel The transformative power of classical music een aanstekelijke voordracht van hem die inmiddels meer dan drie miljoen keer bekeken is. De dr. Phil with a baton wordt hij wel genoemd. ‘Klassieke muziek is essentieel voor leiderschap, want uiteindelijk is leiderschap niets anders dan communicatie.’
Daarom is zijn definitie van de taak van een dirigent ook heel eenvoudig. ‘Op een dag realiseerde ik mij terwijl ik voor het orkest stond dat ik de enige was die geen instrument had. Het enige wat ik kan doen, is het beste uit andere mensen halen. Daarom hangt het slagen van een dirigent af van zijn vaardigheid om andere mensen krachtig te maken. En als de mensen in het orkest stralen weet je dat je daarin slaagt, dat iedereen betrokken is.’ En dat is wat hij doet: mensen laten stralen. Het is het ‘model’ dat hij gebruikt bij zijn orkest in Boston en het is de boodschap die hij waar ook ter wereld overbrengt. ‘Ook in Nederland willen we dat verschil maken. We geven niet alleen concerten op verschillende plaatsen, we gaan de interactie aan met de jeugd, geven masterclasses aan dirigenten en andere betrokkenen en zo meer. Ik werk nauw samen met Mark Churchill, de directeur van El sistema USA. Hij is veel naar Venezuela geweest en heeft daar de kunst van El sistema afgekeken. Wij zijn geheel doordrongen van El sistema.’

Het geheim van Zander...]]>Mozart is opera
‘I know who you are - I heard your music!’, zeggen de gypsies. Voor de Moldavische violiste Patricia Kopatchinskaja (1977), die tegenwoordig met haar 6-jarige dochtertje, man en hond in Bern woont (als ze tenminste niet op tournee is…), raakt die uitspraak de kern van haar wezen. Zodra ze het concertpodium oploopt en de eerste noten aan haar viool ontlokt, levert ze zich volledig uit aan de muziek en het publiek. Geen poses, geen holle virtuositeit, geen steriele perfectie. Maar wel passie, oprechtheid, vrije bewegingen, intensiteit en bezieling, om de essentie uit te kunnen drukken van een taal die alle woorden te boven gaat: muziek.

Dát is waar Patricia Kopatchinskaja, die doorgaat voor de meest wilde en ongeremde onder de jonge topviolisten, voor wil staan. Of het nu is tijdens een introverte uitvoering van Bach, een opzwepend concert met volksmuziek uit de Balkan, de meditatieve zoektocht naar schoonheid en waarheid in Beethoven, vrolijk dansende barokmuziek, vlijmscherpe en woeste muziek van Ligeti en Oestvolskaja, of tijdens haar vertolking van Mozarts Vierde Vioolconcert in de Doelen.

Zie hieronder de trailer van een documentaire over Patricia Kopatchinskaja


Kopatchinskaja: ‘Ik heb nog niet eerder bij het BBC Scottish Symphony Orchestra gesoleerd, maar ik speelde al wel het Vioolconcert van Schönberg met Ilan Volkov, een prachtige dirigent. Dat was enkele jaren geleden in Helsinki. Dus ik ben erg blij om hem nu opnieuw te ontmoeten om samen onze weg te vinden in de muziek van Mozart. Ik speel een aantal van Mozarts vioolconcerten en ik aanbid ze allemaal! Mozart is uniek in die zin dat veel van het steeds veranderende materiaal is verpakt in hele kleine muzikale ruimtes. Soms verandert de sfeer al binnen één enkele maat. Het thematische materiaal bestaat uit zeer contrasterende karakters, het geheel doet denken aan een opera. De uitdaging is om al deze razend snel veranderende ‘personages’ zo helder mogelijk en tot de verbeelding sprekend te karakteriseren, met behoud van de flow en de architectonische eenheid. Bij Mozart ruik ik opera. Over het algemeen zie ik tijdens het uitvoeren van muziek heel vaak beelden of scènes voor me. Dit is mijn manier van één worden met de muziek.’

Waarom bent u de muziek ingegaan?
‘Mijn vader, moeder en oudere zus zijn allemaal muzikanten. Mijn oma zong achter de naaimachine. Mijn grootvader - een veearts – speelde op een kleine Moldavische fluit. Dat was het laatste wat hij deed voordat hij enkele maanden geleden op 94-jarige leeftijd overleed. Mijn moeder is violiste en mijn vader, van huis uit een boerenzoon, ontwikkelde zich tot de beste cimbalist van heel Moldavië. Muziek is onze manier van leven.’

En waarom koos u voor de viool?
‘Al vanaf mijn vroegste kinderjaren was ik gefascineerd door het vibrato van violisten. Toen ik op mijn zesde zelf viool ging spelen, schudde ik met mijn beide handen vanaf de eerste dag. Vioolspelen leek mij het mooiste dat op deze wereld bestaat. Ik kreeg ook al heel jong speciale lessen in ritmische beweging voor kinderen. Op deze euritmie oefenden we een soort dansen, om met ons hele lichaam het ritme en het karakter van de muziek te leren begrijpen. Ik heb veel buitengewoon goede vioolleraren gehad, elk van hen totaal verschillend. Zo leerde ik dat er niet één manier bestaat om te kijken naar een stuk of een probleem, maar dat er altijd verschillende manieren zijn om iets op te lossen. Het meest leerde ik van leraren die niet alleen maar wilden ‘babysitten’, maar die me steunden om mijn eigen plannen te ontwikkelen, eigen beslissingen te nemen en zelf te experimenteren, zodat ik een persoonlijke autonomie kon opbouwen.’
 
Waarom bent u geen componist geworden?
‘Ik begon te componeren toen ik 8 of 9 jaar oud was. Daarna heb ik compositie gestudeerd in Wenen. Nog steeds schrijf ik wel eens een stuk. Vanavond ga ik naar de Zwitserse première van een toegift, die ik schreef voor het strijkorkest Camerata Bern. Maar voor mij is het ook belangrijk om daadwerkelijk op het podium te staan. Als componist heb je geen invloed meer op de interpretatie van je stuk. In mijn ogen maakt dat componisten volledig hulpeloos.’

Lees het gehele interview met Patricia Kopatchinskaja in het Doelen Magazine editie maart-juli 2013 op bladzijde 26.

BBC Scottish Symphony...]]>Arcadi Volodos vestigde vijftien jaar geleden in één klap zijn naam als concertpianist. Kruiwagens en concoursen had de Rus niet nodig. Zijn speelse benadering riep vanaf het begin oude pianohelden in herinnering als Rubinstein en Horowitz. Ook Arcadi Volodos is een virtuoos die weet hoe je een publiek in katzwijm brengt. Natuurlijk horen bij die kunst moeilijke en snelle noten. Volodos schudt ze uit zijn mouw en maakt er nog muziek van ook.

Arcadi Volodos
Schubert, Schumann en Brahms
Zaterdag 25 mei 20.15 uur

Bij elkaar geschraapte instrumenten
Deze workshop is een slagwerkworkshop waarbij we muziek gaan maken op alles wat maar mogelijk is. Niet de echte drumstellen en bekkens, maar alle alternatieve en niet alledaagse instrumenten zoals bezems en dienbladen. Voor de naam Scrapband is gekozen omdat het lijkt of er een hele hoop slaginstrumenten bij elkaar zijn geschraapt. En wat een geluid komt hier uit!

Familieconcerten 2013-2014
Ook in seizoen 2013-2014 zal slagwerk niet ontbreken in de workshops op zaterdagochtend. Leuk en leerzaam en iedereen (vanaf 6 jaar) mag meedoen. We gaan samen zingen, spelen, klappen, dansen, gamelan instrumenten verkennen en natuurlijk op slaginstrumenten spelen. Dit alles onder leiding van twee workshopdocenten van de SKVR Muziekschool. Kijk hier voor de complete familieprogrammering voor seizoen 213-2014.

De nationale scrapband
zaterdag 1 juni, 10.30 uur
Eduard Flipse Zaal

Trio Son Cubano selecteerde en arrangeerde de muziekwerken zelf voor deze speciale avond. Hoe zijn jullie tot deze selectie gekomen?
“Delia Gonzalez, Jesus Hernandez en ik zijn eerst de Cubaanse muziekgeschiedenis vanaf pakweg 1850 (hoe was het muzikale leven zoals De Blanck dat aantrof in 1882), ingedoken en hebben voorts gezocht naar werken van componisten die óf een directe band hadden met De Blanck, bijvoorbeeld Ernesto Lecuona, die een rechtstreekse leerling van De Blanck was, of anderszins met het leven en werk van de Blanck in verband gebracht konden worden. Ons doel voor de avond was om het verhaal van De Blanck en...]]>Op zaterdag treden onder anderen Maria Mena, Alain Clark, Chris Ayer, Tessa Rose Jackson en Christel Alsos op. Voor zondag zijn Matt Simons, Tim Christensen, Miss Montreal en Niels Geusebroek bevestigd. Ook de winnaar van het tweede seizoen van De Beste Singer-Songwriter Van Nederland maakt die dag zijn opwachting. Meer namen worden nog bekendgemaakt.

Het Songbird festival is een festival dat richt zich op popliefhebbers die houden van liedjes. Na twee uitverkochte eendaagse edities, vindt het festival nu op twee dagen plaats. Het festival besteedt ruim aandacht aan singer/songwriters in een genre dat ook wel met young adult contemporary wordt aangeduid. Tijdens Songbird verandert De Doelen in een intiem indoor festival met een programma in zes zalen. Alle artiesten spelen een volledige set. De meesten met band, maar sommigen in speciale samenstelling.

Songbird Festival
23 en 24 november

Bryan Adams is een naam die nauwelijks nog uitleg behoeft. Hij is bekend van wereldhits als Summer of ’69, When You’re Gone, Heaven en Run To You. Live bewees hij zowel met stadionrocknummers als gevoelige ballads prima uit de voeten te kunnen. Met zijn hese stem en pakkende teksten verkocht hij meer dan 65 miljoen albums en won hij diverse awards, waaronder een Grammy, een American Music Award en een onderscheiding in de Orde van Canada.

Bryan Adams
18 september 2013
 Kaartverkoop start vrijdag 10.00 uur

Waar hoorde je trompettist Marco Tamburini voor het eerst spelen? En waarom speel je graag met hem?
“Marco leerde ik kennen bij een uitwisseling tussen de conservatoria van Rovigo en Amsterdam. Hij nodigde mij uit om mee te spelen met zijn band. En dat beviel. Hij is een geweldige instrumentalist, brengt een prachtige 'Italiaanse" lyriek, vol zeggingskracht. Een echte jazzmuzikant; secuur en tegelijkertijd loose als de muziek daar om vraagt. Het is ook nog eens een sympathieke vogel, om in het jazzjargon te blijven.”

 
Je stelt tien cd's in het vooruitzicht. En nummer drie is net af. Hoe ziet dat project eruit? Is het een epos?
“Dat kan je langzamerhand wel zeggen, ja. Hoewel het nooit vooraf de bedoeling is geweest. De cd's zijn mooie tijdsdocumenten. Je hoort waar ons kwartet zich op het moment van opname bevindt. De muzikale relatie die ik heb met Jesse van Ruller, Martijn Vink en Frans van der Hoeven is de afgelopen jaren steeds dieper geworden. Ons spel en mijn componeren evolueert voortdurend. En de wijze waarop wij musiceren wordt steeds opener. Het woord epos is gaandeweg ook van toepassing op onze concerten. Ik vind het nu belangrijk om de luisteraar daarin mee te nemen. Hoe de vierde cd zal klinken weet ik nog niet. Het is leuk om daarover te brainstormen en heb allerlei ideeën. Maar sommige ideeën zullen het misschien niet halen tot de cd. Dat zien we later wel.”

Jasper Blom speelt op vrijdag 24 mei met zijn kwartet in de Eduard Flipse Zaal.
Special guest die avond is de Italiaanse trompettist Marco Tamburini.